'%20stroke='none'%3e%3cpath%20d='M%20761%2039%20L%20760%2062%20L%20912%20216%20L%201003%20329%20L%201071%20463%20L%201112%20603%20L%201132%20608%20L%201149%20582%20L%201165%20516%20L%201163%20403%20L%201145%20330%20L%201088%20216%20L%201017%20132%20L%20918%2062%20L%20821%2034%20Z'/%3e%3cpath%20d='M%201429%20756%20L%201409%20755%20L%201383%20772%20L%201233%20919%20L%201123%201002%20L%201003%201064%20L%20862%201111%20L%20852%201131%20L%20925%201156%20L%201044%201155%20L%201142%201131%20L%201246%201080%20L%201313%201029%20L%201395%20932%20L%201432%20834%20Z'/%3e%3cpath%20d='M%20219%20262%20L%20223%20282%20L%20251%20290%20L%20481%20262%20L%20625%20265%20L%20737%20289%20L%20852%20332%20L%20878%20326%20L%20869%20291%20L%20841%20255%20L%20757%20187%20L%20658%20144%20L%20550%20125%20L%20440%20130%20L%20361%20154%20L%20254%20218%20Z'/%3e%3cpath%20d='M%201283%20295%20L%201246%20293%20L%201230%20312%20L%201226%20499%20L%201208%20632%20L%201174%20743%20L%201091%20894%20L%201087%20930%20L%201148%20912%20L%201237%20836%20L%201292%20760%20L%201335%20660%20L%201355%20554%20L%201351%20440%20L%201329%20358%20L%201311%20322%20Z'/%3e%3cpath%20d='M%20518%201092%20L%20526%201128%20L%20551%201167%20L%20633%201247%20L%20724%201300%20L%20821%201333%20L%20906%201345%20L%201023%201337%20L%201100%201306%20L%201152%201259%20L%201147%201240%20L%201118%201230%20L%20913%201217%20L%20782%201194%20L%20655%201151%20L%20545%201092%20Z'/%3e%3cpath%20d='M%20534%20340%20L%20477%20325%20L%20368%20337%20L%20284%20370%20L%20191%20433%20L%20123%20504%20L%2073%20591%20L%2051%20667%20L%2057%20762%20L%2076%20764%20L%20115%20731%20L%20221%20592%20L%20305%20504%20L%20416%20422%20L%20537%20354%20Z'/%3e%3cpath%20d='M%20279%20649%20L%20220%20704%20L%20178%20781%20L%20149%20884%20L%20144%201001%20L%20158%201085%20L%20189%201158%20L%20246%201235%20L%20304%201279%20L%20317%201269%20L%20319%201234%20L%20271%20953%20L%20272%20823%20L%20297%20675%20L%20294%20651%20Z'/%3e%3cpath%20d='M%20340%20984%20L%20329%201040%20L%20349%201141%20L%20392%201232%20L%20447%201305%20L%20519%201372%20L%20613%201424%20L%20715%201441%20L%20759%201431%20L%20757%201407%20L%20727%201375%20L%20578%201256%20L%20502%201183%20L%20441%201111%20L%20362%20993%20Z'/%3e%3c/g%3e%3c/svg%3e)
Satürn’ün Kuzey Kutup Altıgeni
Voyager’la keşfedilen ve Cassini tarafından detaylı görüntülenen, Satürn’ün kuzey kutbunda on yıllardır süren altıgen bulut deseni.
Published by Astrosyo
Satürn’ün en gizemli özelliklerinden biri, kuzey kutbunun etrafında dönen devasa altıgendir. 1980’lerdeki Voyager görevleri sırasında keşfedilen bu dev bulut deseni, daha sonra Cassini-Huygens tarafından ayrıntılı biçimde incelendi ve on yıllardır varlığını koruyan, altı kenarlı kararlı bir atmosfer akımı olduğunu gösterdi.
Satürn’ün altıgeni ve merkez girdabının Cassini’den sahte renkli görünümü. Kredi: NASA/JPL-Caltech/SSI/Hampton University.
Ne Görüyorsunuz?
Satürn’ün kuzey kutbu, yaklaşık 78°K enlemi civarında bulunan dev bir altıgen biçimli jet akımıyla çevrilidir. Altı kenarın her biri yaklaşık 14.500 km uzunluğundadır — Dünya’nın çapından daha uzun. Desenin tamamı 29.000 km’den daha geniş bir alanı kaplar ve Satürn atmosferinde yaklaşık 300 km derinliğe kadar uzanıyor olabilir.
Jetin içindeki rüzgârlar yaklaşık 320 km/saat hızlara ulaşır ve yapı, Satürn’ün iç radyo emisyonlarıyla uyumlu bir periyotla döner: 10 saat, 39 dakika, 24 saniye. Diğer bulut sistemlerinin aksine altıgen, boylam boyunca “sürüklenmez”; bu da onu bir gezegende gözlenen en kararlı hava desenlerinden biri yapar.
Keşif ve Gözlemler
Altıgen ilk kez 1981’de Voyager 1 ve 2 görüntülerinde fark edildi ve 1987’de astronom David A. Godfrey tarafından resmi olarak tanımlandı. Satürn’ün kuzey kutbu yıllarca kış karanlığında kaldığı için, yapı uzun süre tam olarak anlaşılamadı. 2009’da güneş ışığı geri döndüğünde Cassini uzay aracı ayrıntılı görünür ve kızılötesi görüntüler aldı; hatta altıgenin dönüşünü gösteren time-lapse videolar kaydetti. Dahası, Dünya’daki amatör astronomlar da iyi koşullarda mütevazı teleskoplarla altıgeni fotoğraflamayı başardı.
Renk Değişimleri
Cassini, 2012–2016 arasında altıgenin mavi tonlardan altın rengine kaydığını gözlemledi. Bilim insanları bu değişimin mevsimsel olduğunu düşünüyor: kutup bölgesi güneş ışığına maruz kaldıkça fotokimyasal tepkimeler pus (haze) parçacıkları üretir ve bu da rengi değiştirir. Altıgenin merkezinde ise Dünya’dan büyük bir fırtına olan dev bir kutup girdabı bulunur; bulut katmanları sahte renkli birleşik görüntülerde ortaya çıkar.
Laboratuvar deneyleri ve akışkanlar dinamiği simülasyonları, altıgenin farklı enlemlerdeki rüzgârların çok farklı hızlarla hareket ettiği bölgelerde oluşabileceğini öne sürer. Bu tür kayma (shear) sınırları, doğal olarak çokgen dalga desenleri üretebilir. Diğer modeller ise Satürn’ün kalıcı altıgen jet akımını dengeleyen etkenler olarak barotropik kararsızlıklara veya antisiklonik “kalkanlama” mekanizmalarına işaret eder.
Kaynaklar
Görüntü verisi: NASA/JPL-Caltech/SSI/Hampton University.
Metin: Astrosyo.